Litecoin (LTC) Nedir ve Nasıl Alınır?

Bu rehberde, “Litecoin nedir?” ve “Litecoin ne işe yarar?” gibi soruların cevabını bulabilirsiniz. Yeni başlayanlar için hazırladığımız bu rehber ile kripto para birimi hakkında sıklıkla merak edilen pek çok soruyla ilgili bilgi vermeye çalıştık.

Kripto para birimlerine olan ilgi giderek artarken, birçok kişi Bitcoin ve Ethereum dışında yatırım fırsatları arayışında. Geçmişte, bu bağlamda Litecoin oldukça popüler bir tercih haline gelmişti. 2017’nin başında Litecoin’in fiyatı, yüzde 7291 oranında bir artış gösterdi; buna karşın Bitcoin’in fiyatı yüzde 1731 oranında bir artış yaşadı.

Evet, bu rakamlar gerçekten yüksek ve göz alıcı. Şimdi “Litecoin nedir?” sorusunun cevabını daha derinlemesine inceleyelim ve sistemin nasıl çalıştığını anlamaya çalışalım.

Litecoin kurucusu kimdir?

Bitcoin’in yaratıcısı Satoshi Nakamoto hâlâ kimliği bilinmeyen bir figürken, Litecoin’in kurucusu Charlie Lee, sosyal medya ve kendi blogunda oldukça aktiftir. Charlie Lee, Bitcoin’in daha eski bir versiyonunu oluşturma vizyonuna sahip olan eski bir Google çalışanıdır.

Bitcoin, kripto paraların “altın”ı olarak uzun vadeli bir değer saklama aracı olarak görülürken, Litecoin ise “gümüş” olarak günlük işlemlerde kullanılacak daha uygun fiyatlı bir seçenek olarak değerlendirilmektedir. Litecoin, 7 Ekim 2011’de GitHub üzerinde açık kaynaklı bir istemci ile piyasaya sürüldü ve 13 Ekim 2011’de Litecoin ağı aktif hale geldi. Litecoin, temel olarak Bitcoin Core istemcisinin bir çatallanmasıdır.

Litecoin’i anlamak için, onu Bitcoin ile karşılaştırmak gerekir. Açıkçası, Litecoin, Bitcoin’in bir kopyasıdır. Şimdi, onları farklı kılan temel unsurları inceleyelim.

Litecoin ile Bitcoin arasındaki farklar

Bitcoin ile Litecoin arasındaki en temel teknik farklardan biri madencilik yöntemidir. Her ikisi de Proof-of-Work (iş kanıtı) algoritmasını kullanmaktadır.

Proof-of-Work sistemi, araştırmaya daha derinlemesine bakalım. Madenciler, karmaşık matematiksel problemleri çözmek için yüksek hesaplama gücü kullanıyorlar. Bu bulmacaların zorluğu, madencilerin yeni blokları oluşturmasını engelleyecek kadar yüksek olmalı, aksi takdirde herkes hızlı bir şekilde kripto paraların tedarikini bitirir.

Bulmacayı çözmek zorsa, çözümün doğruluğunu kontrol etmek oldukça basit. Bu, iş kanıtı yani Proof-of-Work’ın temelidir. Temel prensip şudur:

• Bulmacaları çözmek zor olmalıdır.
• Çözümün doğruluğunu kontrol etmek ise kolay olmalıdır.

Bu durum, Bitcoin ve Litecoin’in bazı farklılığa sahip olmasına yol açar.

Bitcoin, madencilikte SHA-256 hash algoritmasını kullanırken, madenciler, zamanla bu algoritmayı aşmak adına madencilik havuzları oluşturarak güçlerini birleştirdiler. Bu yolla program talimatları çoklu işlemciler arasında dağıtılıyor ve çalıştırma süresi önemli ölçüde azalıyor.

SHA-256 bulmacaları büyük güç gerektirir

SHA-256 bulmacaları yüksek işlem gücü gerektirir ve bu, özel “uygulamaya özel entegre devreler” (ASIC’ler) gibi teknolojilerin gelişmesine yol açtı. Bu ASIC cihazları, yalnızca Bitcoin madenciliği yapmak amacıyla tasarlanmıştır ve dolayısıyla madencilik havuzları bu ASIC’lerin sunduğu güçten faydalanır.

Satoshi, madenciliğin demokratik bir süreç olmasını hayal etmiştir. Ancak ASIC cihazlarının yükselmesi ile sıradan kullanıcıların büyük şirketlerle rekabet etme şansı kalmadı. Ayrıca, madencilik süreci oldukça enerji tüketicidir. Örneğin, Bitcoin’in 2015 ile 2020 arasında ne kadar enerji tükettiğine bakalım:

Bu durum, kripto para birimlerinin merkezileşmesi sorununu gündeme getiriyor. Litecoin, bu sorunlarla başa çıkmak için Scrypt algoritmasını tercih etmektedir.

Scrypt nedir?

Scrypt, başlangıçta “s-crypt” olarak anılmasına rağmen “script” şeklinde telaffuz edilmektedir. Bu algoritma, SHA-256’ya dayansa da, Bitcoin’deki SHA-256’dan daha hızlı işlem yapmasını sağlar.

Bu sayede, madencilik gücünün havuzlar arasında paralel işlenmesi mümkün değildir.

Bu ne anlama geliyor?

İki sürecimiz A ve B olsun. Bitcoin madenciliğinde, ASIC’ler A ve B’yi eş zamanlı işleyebiliyor. Ancak Litecoin’de A ve daha sonra B’yi işlemeliyiz. Onları eş zamanlı işlemeye çalıştığımızda bellek kullanımı artar.

Scrypt, “zor bellek problemi” olarak adlanır çünkü burada ana kısıtlayıcı faktör işlem gücü değil bellek kapasitesidir. Bu durum, işlemcilerin yüklenmesine yol açar. 5 farklı bellek kapasitesi ile aynı anda işlem yapmak, 5 kat daha fazla bellek talep etmektedir. Elde edilen cihazlar geniş bir bellek aralığına sahip olsa bile, iki ana faktör etkiyi zayıflatır:

1. Standart kullanıcılar, özel ASIC’ler yerine basit bellek kartları kullanarak rekabet edebilir.
2. Bellek, SHA-256 hash çiplerinden daha maliyetlidir.

Scrypt, madenciliği mümkün olduğunca erişilebilir kılmak amacıyla tasarlanmıştır. Ancak, Zeus ve Flower Technology gibi firmalar Scrypt ASIC’lerini geliştirdiler ve bu, demokratik madencilik hayallerinin sonunu getirmiştir.

Litecoin işlem hızı

Litecoin’de ortalama blok oluşturma süresi, Bitcoin’e göre oldukça yüksektir. Aşağıdaki görsel, Litecoin için blok oluşturma süresini göstermektedir:

Bu durum, her gün çok sayıda işlem gerçekleştirmek zorunda kalan satıcılar için oldukça elverişlidir. Litecoin sayesinde, 5 dakika içinde iki onay alabilirken, Bitcoin’de bir onay için en az 10 dakika beklemek gerekiyor.

Daha hızlı blok oluşturma süresi, madencilik ödüllerine de olumlu yansır. Bloklar arasındaki zaman dar olduğundan, daha fazla madenci daha fazla blok oluşturma ve dolayısıyla daha fazla ödül kazanma fırsatına sahip olur.

Bu, madencilik ödüllerinin teorik olarak Litecoin’de daha iyi dağıtılmasını sağlar. Ancak, hızın getirdiği bazı olumsuz yönler de vardır.

Öncelikle, blok yaratma süresi çok kısa olduğundan daha fazla yetim blok oluşma olasılığı artar.

Yetim bloklar nedir?

Madencilik süreci, madenciler arasındaki rekabete dayalıdır. Bir grup madenci, zincire eklenecek bir sonraki bloğu kazanma mücadelesindedir. Bazen birden fazla madenci zincire eklenebilecek bir blok üretebilir. Böyle durumlarda, hangi bloğun ekleneceğine ağ karar verir; diğer bloklar ise yetim bloklar olur ve hiçbir işlem yapmayan geçersiz bloklardır.

Litecoin’de bloklar arasındaki zaman aralığı düşük olduğundan, madencilerin yetim bloklar üretme olasılığı artar. Yetim bloklar sistemden temizlenir ve bu durum blok zincirinin yoğunluğunu artırabilir. Litecoin’deki işlem sayısını göz önünde bulundurursak:

Litecoin’in işlem hacmi için özel olarak tasarlandığı doğru olsa da, bu durum blok zincirinde aşırı yoğunluğa yol açabilir. Litecoin bu sorunu Segwit ile büyük ölçüde gidermiştir.

Bitcoin’in örnek senaryosunu ele alalım; Ali’nin 0,0015 BTC’yi Ömer’e göndermek istemesi ve bunun için 0,0015770 BTC değerinde bir girdi kullanması gerektiğini varsayalım. İşlem ayrıntıları şöyle görünmektedir:

Burada görülen ilk şey:

İşlemin adı, giriş ve çıkış değerinin karma değeridir.

Vin_sz, Ali’nin yalnızca bir önceki işleminden bir değer kullanarak giriş yaptığına göre 1; Vout_sz ise tek çıkış olduğu için 2’dir, bu da Ömer’e gönderilen BTC’yi temsil eder.

Ali’nin yalnızca bir giriş işlemi kullandığını görüyoruz. Giriş verilerinin altında onun imza verileri mevcut. Bu imza verileri, iki ana soruna yol açabilir:

1. Kolayca manipüle edilebilir ve bu nedenle işlem alışverişi saldırılarına neden olabilir.
2. Her blokta büyük miktarda yer kaplayabilir.

İşte Segwit’in sunduğu çözüm burada devreye girer.

Yan zincir (sidechain) kavramı, Bitcoin çevrelerinde uzun bir süredir tartışılmaktadır. Açık fikir şudur: Ana zincirle birlikte çalışan paralel bir zincir. Yan zincir ana zincire iki yönlü olarak bağlanır.

Blockstream’in Bitcoin blok zinciri ile yan zincir için ilk önerisi şu şekildeydi:

Dr. Wiulle’nin bu yapı ile ne gibi yenilikler gerçekleştirebileceğine dair bir vizyonu vardı. Tüm işlemlerin imza verilerini içeren bir özellik eklenmesi düşünülüyordu. Bu özellik Segregated Witness (Segwit) adıyla anılacaktı. Segwit uygulandıktan sonra bir bloğun görünümü şu şekildedir:

Bu sayede imza verileri işlemlerden çıkarılarak blok alanı boşaltılmış ve işlemler daha akıcı hale getirilmiştir. Litecoin’in Segwit’i uygulaması zincirlerindeki yükü önemli ölçüde azalttı.

Sel saldırısına karşı dayanıklılık

Temmuz 2015’te Bitcoin ağı bir sel saldırısına hedef oldu. Sel saldırısı, ağın blokları yoğun spam işlemleriyle doldurarak tıkandığı bir saldırı türüdür.

Bu özel saldırı sonucunda ağ, binlerce işlemle dolup taştı ve mempool’da bir noktada yaklaşık 80.000 işlem birikti!

Peki, Litecoin bu tür saldırılardan nasıl korunuyor? Charlie Lee, bu tür saldırıları mümkün olduğu kadar masraflı hale getirerek önlemeyi hedefledi. Bitcoin’in bu sorununu görmek üzerine Litecoin için özel bir düzeltme yapıldı ve bu sayede başarı elde edildi.

Litecoin Atomik Swap (Atomik Takas)

Litecoin’in en heyecan verici özelliklerinden biri de “Atomik Takas”. Atomik swap, üçüncü bir tarafa ihtiyaç duymadan çapraz zincir değişimlerini mümkün kılar. Örneğin, Ali’nin 1 Bitcoin’i varsa ve karşılığında 100 Litecoin almak istiyorsa, normalde bir borsaya gitmeli ve işlem ücretleri ödemek zorunda kalır.

Atomik takas ile, Ali’nin 1 BTC ve Ömer’in 100 LTC’si olduğunu düşünün. İkisi birbirleriyle takas yaparak gereksiz işlem ücretlerinden kaçınabilirler.

Atomik takas, Hashed Timelock Sözleşmeleri (HTLC’ler) ile çalışır. HTLC, ödeme kanallarında kullanılan en etkili yöntemlerden biridir. Aslında, Lightning Protokolü de HTLC’nin bir uygulamasıdır.

Peki, HTLC nedir? HTLC, “Hashlocks” ve “Timelocks” ile fonların belirlenen bir süre içinde taraflar arasında aktarılmasını sağlayan bir sistemdir. Bu ödemeler, kriptografik kanıtlar sunulduğunda kabul edilir. HTLC’lerin bir diğer özelliği, bir tarafın kendisine verilen ödemeyi iptal etmesi ve ödeme yapan kişiye geri vermesine olanak tanımasıdır.

Bu proje hala erken aşamada olsa da 20 Eylül 2017’de Decred ve Litecoin, SCRIPT üzerinde çalışan bir akıllı sözleşme ile çapraz atomik takası başarmıştır.

Litecoin nasıl satın alınır?

Litecoin, yerli ve uluslararası kripto para borsaları aracılığıyla edinilebilir. Litecoin almak için Türkiye’nin en önde gelen kripto para borsalarından Paribu’yu tercih edebilirsiniz.