Merkezi Olmayan Kripto Para Borsası (DEX) Nedir?

Bu rehberde, DEX nedir ve DEX’in işlevleri hakkında merak edilen soruların yanıtlarını bulabilirsiniz.

Günümüzdeki kripto para borsaları iki ana kategoriye ayrılmaktadır: merkezi kripto para borsaları ve merkezi olmayan kripto para borsaları. Yatırımcıların, işlem yapmadan önce bu iki tür borsa arasındaki farkı anlamaları önemlidir.

Merkezi Olmayan Kripto Para Borsası (DEX) Nedir?

Merkezi olmayan borsa (DEX), tamamen açık kaynak koduna sahip kripto para birimleri ve Blockchain yatırımları için bir platformdur. Bu borsada kimse kontrolü elinde bulundurmamaktadır; alıcılar, peer-to-peer (P2P) ticaret uygulamaları aracılığıyla birbiriyle doğrudan anlaşmalar yapmaktadır.

DEX’in en basit tanımı: kendi ticaretinizi kendiniz üstlenirsiniz. İşlemleri kendiniz gerçekleştirirsiniz ve varlıklarınızı kendi hesabınızda tutarsınız. Bu sistemin en büyük avantajı, parayı bir ticaret şirketine veya başka bir üçüncü tarafa emanet etmemek olduğudur.

Bir merkezi kripto para borsası, aracı bir kurum gibi çalışarak parayı sizin adınıza yatırıp işlemleri gerçekleştirir. Bu durumun avantajı, borsanın tüm işlemleri yapabilmesi ve genellikle düzenleyici otoriteler tarafından sigorta altına alınmış olmasıdır.

Bazı büyük ve tanınmış merkezi kripto para borsaları şunlardır:

Bu borsaların en büyük avantajlarından biri, kredi kartı, banka kartı veya banka havalesi gibi çeşitli ödeme yöntemlerini kabul etmeleridir. Ayrıca, ABD doları veya Euro gibi fiat para birimleriyle de işlem yapılabilmektedir.

Merkezi Olmayan Kripto Para Borsalarının (DEX) Avantajları

DEX’ler, birçok tüccar için dikkat çekici avantajlar sunmaktadır. Tüccarlar, merkezi olmayan borsalara daha fazla güven duymaktadır.

Merkezi olmayan borsanın önemli avantajları şunlardır:

• Bir DEX’de hesap bilgileri işletmecilerle paylaşılmadığı için, saldırılara ve manipülasyonlara karşı merkezi borsalardan daha dirençlidir. Hesabınızda tutulan para ve varlıklara yalnızca siz erişim sağlar.
• Teorik olarak, devletler veya düzenleyici otoriteler bir DEX’i kapatma yeteneğine sahip değildir; çünkü bu borsa çeşitli düğümler aracılığıyla merkezi olmayan şekilde çalışmaktadır. Ancak, kötü niyetli yazılımlarla erişim engellenebilir.
• Bir DEX, sunucu erişim sorunları veya saldırılara karşı daha esnektir, çünkü bulut sisteminde farklı düğümlerle çalışmaktadır.
• Verilerinizi borsa operatörüyle paylaşmadığınız için daha yüksek bir gizlilik seviyesi sunar.
• Paranın kontrolü tamamen sizin elinizdedir.
• Ticaret süreçlerini kendiniz yönettiğinizde, işlemler daha hızlı gerçekleşebilir.

Merkezi Olmayan Kripto Para Borsalarının (DEX) Dezavantajları

Merkezi olmayan borsalar herkes için uygun olmayabilir; zira bazı ciddi dezavantajları bulunmaktadır.

DEX’in bilmeniz gereken dezavantajları şunlardır:

• Daha fazla iş yükü gerektirir, çünkü alım-satım ve para transferi gibi işlemler merkezi borsa tarafından gerçekleştirilmektedir.
• Fonlar, düzenlemeye tabi değildir ve sigortalanmamıştır. Merkezî borsalar, hızlı para çekimi için fon tutma kapasitesine sahiptir.
• Pek çok DEX, kredi veya banka kartı ile ödeme kabul etmemektedir.
• İşlem hacmi sınırlı olduğundan, fiyatları düşük tutmak ve ücretleri yüksek tutmak kolaylaşır.
• Merkezi olmayan borsalarda sunulan hizmetler, genellikle sınırlıdır. Marj işlemleri veya fiat para birimi dahil zarar durdurma hizmetleri genellikle mevcut değildir.
• Bir sorun olduğunda iletişim kurabileceğiniz müşteri hizmetleri olmayabilir.
• Bir DEX, merkezi borsalara göre çok daha pahalı olabilir; çünkü işlem yaparken Ethereum Gas (Ethereum hizmetleri) ödemeniz gerekebilir. Bu da, merkezi borsalarda yapılan işlemlerden daha maliyetli hale gelebilir.

Bazı Popüler Merkezi Olmayan Kripto Para Borsaları (DEX)

Merkezi olmayan borsalar, kullanım kolaylığı nedeniyle oldukça popüler hale gelmiştir. Birçok kişi DEX’leri benimsemiştir.

Son yıllarda öne çıkan bazı merkezi olmayan kripto para borsaları şunlardır:

• Waves Platform
• Ether Delta
• Binance DEX
• Uniswap

Kimlerin Merkezi Olmayan Kripto Para Borsalarını Kullanması Gerekiyor?

Merkezi olmayan kripto para borsaları herkes için uygun değildir. Özellikle sıradan yatırımcılar ve kripto para pazarına yeni adım atanlar, bu borsalardan kaçınmalıdır.

Eğer ICO tokenleri ile ticaret yapmıyorsanız veya büyük miktarlarda kripto para alımı yapmıyorsanız, DEX kullanmanın avantajları sınırlı olacaktır. Ayrıca, marj ticareti ya da döviz ticaretiyle ilgilenenler, CEX.IO veya Kraken gibi merkezi borsalarda daha iyi sonuçlar elde edebilir. Ancak belirli bir amaç doğrultusunda büyük miktarda kripto para almak zorunda kalan bir yatırımcı, DEX’lerden faydalanabilir.

DEX kullanan her bireyin, bir donanım cüzdanı veya alternatif bir dijital cüzdan gibi güvenli bir depolama yöntemi edinmesi gerekmektedir. Dikkat edilmesi gereken nokta, DEX’in bir depolama çözümü değil, bir ticaret platformu olduğudur.

Her yatırımcının DEX ve merkezi borsa arasındaki farkı bilmeleri, ticaret yapmayı daha kolay hale getirebilir ve mali açıdan avantaj sağlamaktadır.

En Önemli Platformlar

0x Protocol ve Relayers

0x Protocol, Ethereum üzerine inşa edilmiş genel amaçlı bir teknolojidir. Tüm bu token’lar ya ERC-20 formatındadır ya da WETH (wrapped ETH) ile ticaret yapılmaktadır. Gods Unchained gibi oyun projeleri ve DEX alanındaki projelerin tamamı, ürünlerini geliştirmek için 0x’ten yararlanmaktadır. Hatta, 0x üzerine inşa edilen birçok önemli DEX bulunmaktadır.

0x ile çalışan bazı DEX’ler arasında Radar Relay, UDEX, LedgerDEX, DDEX, Paradex, ERC DEX gibi platformlar bulunmaktadır. Bu aktarımcılar genellikle, siparişleri eşleştirmek için zincir dışı eşleştirme motorları olarak hizmet vermektedir. Sipariş verildiğinde, dijital varlıkların transferi blok zincirinde gerçekleşir.

Bisq

Bisq, öne çıkan bir merkeziyetsiz Bitcoin borsasıdır. Kullanıcıların tanımlayıcı bilgiler vermeden Bitcoin’i yerel para birimlerine çevirmelerine imkan tanır. Tüm dünyadaki geliştiriciler tarafından oluşturulan ve sürdürülen açık kaynaklı bir masaüstü uygulamasıdır. Yazılımın merkezileştirilmemesi için Tor yönlendirmesi, yerel işlem gücü ve kişisel cüzdanlardan faydalanıyor. Ancak, Bisq üzerinde ticaret, bu özelliklerden ötürü daha yavaş gerçekleşebilir. 0x Relayers’la kıyaslandığında, ticaretin hiçbir yönü merkezileştirilmemektedir; yani alıcılar ve satıcılar kendi tercih ettikleri yöntemlerle eşleşmelidir.

Airswap Protocol

Ethereum tabanlı bir başka DEX, Airswap Protokolü olarak bilinir. Airswap, yatırımcıların ticaret yapabilmesi için herhangi bir kimlik veya ücret talep etmemektedir. Airswap ile 0x arasında birçok benzerlik bulunmasına rağmen, farklılıkları incelemek, DEX’lere yönelik çeşitli Ethereum tabanlı yaklaşımları anlamak açısından önemlidir.

Kyber Network

Kyber Protocol, herhangi bir blok zinciri üzerinde çalışan bir akıllı sözleşmeler yapısıdır. Listelenen diğer borsaların çoğundan farklı olarak, Kyber kendi başına bir borsa değildir ve çeşitli token’ları farklı bir bakış açısıyla bir araya getirir.

Uniswap

Uniswap, tüm vaatlerine rağmen, anlaması en zor DEX çözümlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bunun nedeni, piyasa yapıcılar, sipariş defterleri ve fiyat belirleme konusunda bildiklerimizi değiştirmesidir. Ancak günümüzde en çok kullanılan protokollerden biridir. Uniswap’te, tüm siparişler birbirine karıştırılır ve sonuçta oluşan fiyat, bir “otomatik piyasa yapıcı” (AMM) tarafından belirlenir. Bu işlem çifti için tüm likidite daha sonra bir araya getirilir ve iki kategoriye ayrılır.

Binance DEX

Okurların fark edeceği gibi, mevcut DEX platformlarının çoğu, amaçlarına ulaşmak için Ethereum blok zincirinin esnekliğinden yararlanmaktadır. Önde gelen bir kripto para borsası olan Binance, yerel blok zincirlerinin piyasaya sürülmesinin ardından DEX hareketine katılmıştır. Binance CEO’su Changpeng Zhao, bir röportajda şunları belirtmiştir:

“Binance DEX, Binance Chain üzerinde geliştirilmiş, düşük gecikme süresi, yüksek verimlilik ve düşük ücretler sunan merkezi olmayan bir borsadır. Tabi ki anahtarlarınız ve paranız sizde. Paranız borsaya yatırmanıza gerek yok.”