Mecburi Çatallaşma: Hard Fork Nedir?

Bu kılavuzda Hard Fork’un ne olduğuna ve ne amaçla kullanıldığına dair merak edilen soruların cevaplarını bulabilirsiniz.

Hard Fork kavramını açıklamadan önce, anlamanız gereken bazı terimler var. Öncelikle her bir terimi kısaca tanımlayarak başlayalım.

Blockchain Protokolü: Ağın bağlantı, madencilik ve işlem kurallarını belirleyen kod kurallarıdır. Ağın bir parçası olabilmek için bu protokole uymanız gerekmektedir.

Çatal (Fork): Ana protokolden farklı bir protokol versiyonuna sahip olmanız durumudur.

Şimdi, bu terimler hakkında daha detaylı bir şekilde konuşalım.

Çatal (Fork) ya da diğer terimler hakkında konuşmadan önce yanıtlamamız gereken ilk soru: Protokolü güncellemenin gerekliliği nedir?

Eski versiyonlardaki güvenlik açıklarını kapatmak için: Kripto paralar oldukça yeni bir teknoloji olduğu için, düzenli para birimlerinin yerini almaya başladıkları dönemden bu yana önemli güvenlik sorunları ortaya çıkabiliyor. Bugün kullanılan Türk Lirası’nın geliştirilmesi için kağıt, mürekkep, yazı tipi gibi unsurlar kullanıldı. Bu nedenle Türk Lira’sının taklit edilmesi zor. Benzer şekilde, kripto paraların güvenlik açıklarını tanımlamak ve düzeltmek önemli bir gereklilik.

Yeni özellikler eklemek için: Bilgisayarınızda Windows 10 kullanıyorsanız, zaman içerisinde yeni güncellemelerle önemli iyileştirmeler ve özellikler görebilirsiniz. Blockchain yapısı da yıllar geçtikçe güncelleniyor. Açık kaynak kodlu olduğundan, dünya genelinde birçok geliştirici bu konuda çalışıyor. Yeterince iyi geliştirilen bir özellik, sonraki sürümlerde yer bulabiliyor.

İşlemleri geri almak için: Sahte paraları hatırlıyor musunuz? Hükümetler kalpazanları hapse atabilir; ancak sahte paraları alan kişilerden bu paraları tekrar toplamak çok zor. Bu durumda kripto para dünyasında zararları minimize etmek mümkün. Topluluk herhangi bir güvenlik ihlali olduğunu öğrendiğinde, belirli bir tarihteki tüm işlemlerin aslında mevcut olmadığını varsayabilir. Hiç zamanda geriye dönmek istediniz mi? Evet, kripto paralarda bu durum mümkün. Tabii ki bu olmaması gereken durumlar için geçerli.

Soft Fork Nedir?

Bir protokol değişikliği geriye dönük uyumluluk sağlıyorsa, bu durum Soft Fork olarak adlandırılır.

Trafik kurallarını düşünelim. Türkiye’de minimum hız sınırı saatte 60 km, maksimum hız sınırı ise 110 km. Farz edelim ki başka bir hükümet minimum sınırı 65 ve maksimum sınırı 115 olarak değiştirirse, ortalama hız açısından çok fazla değişiklik olmayacak. Ancak 60 km hızla gidenler daha hızlı hareket etmek zorunda kalacak.

Aynı şekilde, Blockchain sürümünü Soft Fork ile yükseltmek tamamen şart değildir. Yeni protokole uyum sağlamadığınız sürece, mevcut halinize devam edebilirsiniz.

Hard Fork Nedir?

Trafik örneğine devam edecek olursak, Hard Fork temelde yeni bir paralel evrenin yaratılması demektir. Hard Fork aşamasından sonra, öncekilerle yeniler arasında iletişim veya işlem yapmak mümkün olmaz.

Yeni sürüm tüm tarihsel işlemleri devralır ve sonraki süreçte her sürüm kendi işlem tarihçesine sahip olur.

Hard Fork Örnekleri

Bitcoin Cash

Bitcoin’den farkı: Daha yüksek işlem hızı ve daha az merkeziyetçilik.

Ne oldu?: Bitcoin Cash, Hard Fork sonrası ayrı bir para birimi olarak doğdu. Hard Fork öncesinde Bitcoin sahibi olan herkesin cüzdanına, sahip olduğu Bitcoin miktarı kadar Bitcoin Cash eklendi.

Ne zaman oldu?: 1 Ağustos 2017

DAO

Ethereum’dan farkı: DAO, Ethereum Blockchain’i üzerinde akıllı sözleşme olarak inşa edildi ve bir girişim sermayesi fonu gibi çalışmak üzere tasarlandı. Oluşturulduktan sonra, tüm Ethereum sahiplerine sahip oldukları miktar kadar DAO verildi.

Ne oldu?: DAO bir saldırıya uğradı ve sonuç olarak 3.6 milyon Ethereum kayboldu. Hackerin geri alınması için topluluk Soft Fork için oy kullandı, fakat kısa bir süre sonra çoğunluk Hard Fork için de oy verdi.

Ne zaman oldu?: 20 Temmuz 2016

Bir Hard Fork’un Beklenen Sonuçları

Bir soft fork veya hard fork sonucunun genellikle aşağıdaki gibi olabileceği görülmektedir:

• Bir blok zinciri baskın hale gelir, bu da diğer blok zincirinin düşük topluluk benimsemesi ve/veya değeri ile sonuçlanır.
• Her iki blok zinciri de benimsenir ve birlikte var olup, birbirinden bağımsız olarak çalışırlar.
• Her iki blok zinciri de benimsenir; fakat biri diğerine göre öncelikli hale gelir.

Yukarıdaki durumların her biri belirli farklılıklarla ortaya çıkabilir; ancak en yaygın olanı üçüncü seçenektir. Bu nedenle yeni kripto para birimleri yaratmayı hedefleyen hard fork’lar genelde bu sonucu verir.

Örneğin, Bitcoin Cash ve Ethereum (Ethereum Classic olarak adlandırdığımız), iki ayrı varlık oluşturan hard fork’lar arasında sayılabilir. Her iki zincir de mevcuttur; ancak biri genellikle daha popülerdir ve daha yüksek bir değeri korur.

Dolayısıyla, bir kripto paranın “fork” olduğunu anladığınızda… bunun ne tür bir fork olduğunu da kavramış olmalısınız! Eğer bir madenciyseniz ya da kendi kripto yazılımınızı çalıştırıyorsanız, yazılımın doğru sürümünü kullanmak için güncel kalmalısınız.

Hard Fork Öncesinde Yatırım Yapılır mı?

Hard Fork, bir kripto para için istikrarsız bir dönem anlamına gelebilir. Topluluk genelde ikiye bölünebilir ve piyasa, kripto para normlarına göre oldukça değişken bir hale gelebilir. Kripto para üzerinde sahip olduğunuz hisseye ve ilgili fork’un türüne bağlı olarak durumunuza nasıl tepki vermeniz gerektiği değişkenlik gösterebilir. “Bedava” kripto para birimi elde edeceğiniz bir Hard Fork durumunda, varlıklarınızı korumanız akıllıca olabilir. Ancak bu durumda diğer trader’ların da benzer şekilde hareket etmesi ihtimali var. Eğer balinalardan önce satış yapacak kadar hızlı olamayacağınızdan endişeleniyorsanız, yatırımlarınızı fork’tan hemen önce satmanız riske karşı korunmanızı sağlayabilir. Elbette bu tavsiyeler değildir; herkes kendi kararını vermelidir.

Soft Fork için harekete geçiyorsanız, karar verme süreciniz daha kolay olabilir. Eğer fork’un para birimi için olumlu etki yaratacağını düşünüyorsanız, fiyat dalgalanmalarından yararlanabilirsiniz. Öte yandan, fork’un para birimi için olumsuz olacağını düşünüyorsanız, çökmeden önce satmanız gerekebilir. Ancak unutmayın, topluluk fork’un arkasında değilse, para biriminin bölünme ihtimali hâlâ mevcuttur.