Sıkı Denetim Geliyor: Türk Kripto Sektörünü İkincil Düzenleme Ne Bekliyor? – Bitcoin Haberleri – Uzmancoin

ÖZEL HABER – Kripto varlıklarla ilgili yasaların geçtiğimiz temmuz ayında resmen yürürlüğe girmesinin ardından, tüm dikkatler bu yasaya eşlik edecek olan ikincil düzenlemeye yönelmişti. Sektör uzmanları ve kamu temsilcileri, bu düzenlemenin önemini sıkça vurguladılar. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Ömer Gönül de ikincil düzenlemenin ocak ayında yürürlüğe gireceğini açıklamıştı.

Merakla beklenen ikincil düzenlemede neler yer alacak? İlk düzenlemenin henüz uygulamaya girmeden önce sunduğumuz ve düzenlemenin resmiyet kazanmasıyla doğruluğu kanıtlanan özel haberimizin ardından, şimdi de ikinci düzenlemenin detaylarına eriştik. Ancak, bu bilgilerin henüz kesinleşmediğini ve resmi bir onay almadığını belirtmek isteriz.

Edindiğimiz bilgilere göre, yeni düzenlemeler kripto varlık hizmet sağlayıcıların hizmet ve sermaye yeterliliği ile kuruluş ve faaliyet esaslarını detaylandırıyor.

Kuruluş izni almak yeterli olmayacak

Planlanan düzenlemeye göre, yalnızca kuruluş izni almak, faaliyete başlamak için yeterli olmayacak. SPK’dan ayrıca “faaliyet izni” alınması gerekecek. Bu kapsamda bilgi sistemleri altyapısı, müşteri varlıklarını koruma mekanizmaları, iç denetim sistemi ve yönetici kadronun yeterliliği detaylı bir incelemeden geçirilecek.

“Rezerv kanıtı” uygulaması geliyor

Kuruluşların yılda en az bir kez bağımsız denetimden geçmesi gerekecek. Özellikle saklama kurumları için “rezerv kanıtı” (Proof of Reserves) uygulaması ile müşteri varlıklarının eksiksiz korunup korunmadığı doğrulanacak.

Düzenleme, “sıcak cüzdan” ve “soğuk cüzdan” ayrımını yasal çerçeveye oturtuyor. Sıcak cüzdanlar günlük müşteri işlemleri için kullanılırken, soğuk cüzdanlarda daha yüksek güvenlik önlemleri ile saklama hizmeti sağlanacak.

Platformların, müşteri varlıklarını kendi varlıklarından ayrı bir şekilde yönetmesi zorunlu hale geliyor. Bu sayede iflas gibi durumlarda yatırımcıların mağdur olmaları önlenecek.

Dışarıdan firmalarla sınırlı çalışma

Bazı hizmetlerde (örn. yazılım güncellemesi, teknik altyapı) dış tedarikçilerle çalışmak mümkün olsa da, yönetim kurulunca yapılması gereken işler ile muhasebe ve finansal raporlama gibi kritik süreçler dış kaynaklara bırakılamayacak.

Müşteri sözleşmesi imzalanmadan önce, kripto varlık işlemlerine dair “Kripto Varlık İşlemleri Genel Risk Bildirim Formu” sunulacak. Yatırımcılar, işlemlerin yüksek volatilite ve siber saldırı riski taşıdığı konusunda yazılı olarak bilgilendirilecek.

Her kuruluşun bünyesinde iç denetim, iç kontrol ve risk yönetimi birimlerinin oluşturulması şart olacak. Bu birimlerde çalışanların bağımsızlığı ve yetkileri düzenlemeler çerçevesinde net bir şekilde tanımlanacak.

SPK’nın yetkileri genişliyor

SPK, finansal veya hukuki nedenle kuruluşun faaliyetlerini “geçici olarak durdurma” yetkisine sahip olacak. Durdurma süreci, yatırımcı haklarını koruyacak şekilde yürütülecek. Kuruluş, faaliyet izni almasına rağmen uzun süre faaliyet göstermemesi ya da ağır ihlallerde bulunması durumunda SPK, tüm yetkilerini iptal edebilir. Bu durumda, platformdaki müşteri varlıklarının bir saklama kuruluşuna devredilmesi süreci başlayacak.

SPK tarafından özel olarak yetkilendirilmiş kuruluşlar, “saklama kuruluşu” olabilecek. Bankalar için ise ek olarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BDDK) onayı aranacak. Saklama kuruluşları için asgari kuruluş sermayesi, belirli özsermaye oranlarının sağlanması, teknik altyapı şartları, bilgi güvenliği ve siber güvenlik tedbirleri gibi kriterler bulunuyor.

Düzenlemede mevcut platformların da belirli bir süre içinde sermaye yeterliliği, iç kontrol mekanizmaları ve rezerv denetimleri gibi şartlara uyması bekleniyor. Sürecin sonunda faaliyete devam edebilmeleri için SPK’nın onayı gerekecek.

Düzenlemelerin diğer önemli noktası kripto varlık hizmet sağlayıcıların sunabileceği hizmetler, sermaye yeterliliği, saklama, listeleme ve müşteri varlıklarının korunmasına yönelik kurallar içeriyor.

Yeni bir listeleme komitesi kurulacak

Yeni düzenleme, kripto varlıkların listelenmesini de düzenliyor. Uygun görülmeyen veya riskli kabul edilen varlıklar için listeden çıkarma kararı alınabilecek. Müşteriler, en azından belirli bir süre önceden bilgilendirilecek ve varlıklarının transferi sağlanacak. Platformlar, listeleme ve listeden çıkarma kararı alacak bir “listeleme komitesi” oluşturmak zorunda. Bu komitenin en az 3 üyeden oluşması şartı var. Ayrıca platformlarda listelenecek kripto varlıkların belirli esaslara uygun olması gerekecek. Kripto paralar, Çok Düşük Riskli’den Çok Yüksek Riskli’ye kadar sınıflandırılacak. Mevcut platformlar, listeleme kriterlerine 3 ay içinde uyum sağlamak zorunda olacaklar.

Özel anahtarların korunması önem taşıyor

Düzenleme, müşteriler tarafından platformda tutulan kripto varlıkların çoğunluğunun (en az %95) saklama kuruluşu nezdinde bulunmasını gerektiriyor. Kalan %5, platformdaki cüzdanlarda yer alabilecek. Transfer yoğunluğuna göre bu oran geçici olarak %10’a kadar yükselebilecek. Ayrıca, platformların müşteri varlıklarının %3’ü kadar likit rezerv bulundurmaları zorunlu tutuluyor. Böylece platformlarda bekleyen müşteri varlıkları yüksek güvenlik standardına ulaşacak. Anahtar yönetiminde, özel anahtarların Türkiye’de tutulması, güvenli donanım modülleri ve çok faktörlü kimlik doğrulama gibi yöntemlerle siber risklerin minimize edilmesi amaçlanıyor.

Platformun müşteri fonlarını kendi fonlarından ayrı tutması zorunlu. Bu fonlar, herhangi bir borç veya kredi işlemleri için teminat olarak kullanılamayacak. Kamu alacakları için bile bu müşteri hesaplarına haciz veya tedbir konulamayacak.

Saklamaya uyum için bir yıl süre

Düzenlemenin saklama hükümleri, yayımlandığı tarihten itibaren 1 yıl sonra yürürlüğe girecek. Bu süre zarfında platformların saklama kuruluşlarıyla sözleşme imzalayarak müşteri varlıklarını bu kuruluşlara aktarmaları gerekecek.

30 Haziran 2025’ten itibaren, belirli aralıklarla sermaye yeterliliği ve özsermaye tabloları SPK’ya raporlanacak.

SPK’nın kripto varlık sektörü için hazırladığı ikincil düzenleme, hem yatırımcıların hak ve menfaatlerini korumak hem de güvenli bir piyasa ortamı yaratmak için geniş kapsamlı maddeler içermektedir. Taslak metnin önümüzdeki günlerde gelen öneriler doğrultusunda son halini alması bekleniyor.

Fotoğraf: Getty Images – Erhan Demirtaş/Bloomberg