Howey Test Nedir?

Howey Testi, bir varlığın “yatırım sözleşmesi” olarak değerlendirilebilmesi için gereken dört temel kriteri içeren bir testtir. Eğer bir varlık, “ortak bir girişimde, başkalarının çabaları sonucunda elde edilecek kâr beklentisiyle yapılan bir yatırım” olarak tanımlanıyorsa, o varlık menkul kıymet olarak kabul edilir. Bu tür yatırımlar, 1933 Menkul Kıymetler Yasası ve 1934 Menkul Kıymetler Borsası Yasası çerçevesinde ifşa ve kayıt gerekliliklerine tabi tutulur.

Howey Testi ne zaman ortaya çıktı?

Howey Testi’nin kaynağı, SEC v. W.J. Howey Co. davasının Yüksek Mahkeme’ye ulaştığı 1946 yılına kadar uzanmaktadır. Bu dava, Florida’da yatırımcılara narenciye bahçeleri bulunan arazilerin satışını konu alıyordu. Howey Şirketi’nin iş modeli, arazileri satın alacak olan yatırımcılarla anlaşma yaparak, bahçeleri geri kiralayarak çalışıyordu. Şirket, arazinin bakımını üstlenecek ve toplanan meyveleri satıp elde edilen kârı yatırımcılarla paylaşacaktı.

Yine de, araziyi satın alan yatırımcıların çoğunun tarım konusunda tecrübesi yoktu ve bahçelerle bireysel olarak ilgilenmeyeceklerdi, bu nedenle bu düzenleme onlara uygun görünüyordu. Ancak Howey Şirketi, işlemlerini menkul kıymet olarak kaydetmediği için SEC’in müdahalesine maruz kaldı. Yüksek Mahkeme, Howey ile ilgili kararında, geri kiralama düzenlemelerinin 1933 Menkul Kıymetler Yasası’na göre yatırım sözleşmeleri olduğunu belirtti.

Bu karar, Yüksek Mahkeme’nin menkul kıymetler için kriterlerin belirlenmesine yol açtı.

Menkul kıymetler nelerdir?

Menkul kıymetler, ekonomik değere sahip ve finans piyasalarında alınıp satılabilen finansal araçlardır. En yaygın menkul kıymet türleri arasında hisse senetleri, tahviller, borsa yatırım fonları (ETF’ler), opsiyonlar ve yatırım fonları yer almaktadır.

Howey Testi’nin dört unsuru nelerdir?

Yüksek Mahkeme’nin Howey davasında belirlediği kriterler, Howey Testi olarak bilinmektedir. Bu test, oluşturulduğu günden bu yana işlemlerin yatırım sözleşmeleri olup olmadığını belirlemek için kullanılan bir yasal referans haline gelmiştir. Bir işlem aşağıdaki dört unsuru içeriyorsa, menkul kıymet olarak değerlendirilir:

• Para yatırımı
• Ortak bir girişim
• Kâr beklentisi
• Başkalarının çabalarıyla elde edilmesi

Testin “para” ile ilgili olmasıyla birlikte, bu durum zamanla para dışındaki varlıkları da kapsayacak şekilde genişlemiştir. Ayrıca, “ortak girişim” teriminin net bir tanımı bulunmamaktadır; birçok federal mahkeme, yatırımcıların varlıklarını bir araya getirerek yatırıma katıldığı bir düzlem olarak değerlendirirken, bazı mahkemeler farklı yorumlar kullanmıştır.

Testin son unsuru, yatırımdan elde edilen kârın esas olarak ya da tamamen yatırımcı dışında olup olmadığı ile ilgilidir. Eğer yatırımcıların, yatırımın yönetimi üzerinde çok az kontrolü varsa, menkul kıymet olma olasılığı yüksek olur. Ancak; yatırımcıların yönetim üzerinde belirleyici etkisi varsa, menkul kıymet olma ihtimali azalır.

İlk Para Arzı (ICO) nedir?

İlk Para Arzı (ICO), kripto para dünyasının İlk Halka Arzı (IPO) ile benzerlik gösterir. Kripto para ile yeni bir blok zinciri uygulaması veya hizmeti geliştirerek fon toplamak isteyen bir firma, ICO başlatarak yatırımcıları davet edebilir.

Yatırımcılar, firma tarafından çıkarılan yeni bir kripto parayı almak için ICO’ya katılabilirler. Bu token, firmanın sunduğu ürün veya hizmetle ilişkili bir fayda sunabileceği gibi, şirkette bir payı temsil edebilir. Dolayısıyla, herkes bir ICO başlatabilir. Ancak, ABD’de ICO’lar büyük ölçüde düzenlenmemiştir; bu da teknoloji bilgisine sahip herkesin bir ICO oluşturmasının önünü açar. Bununla birlikte, bu durum ICO’ların yüksek riskli hale gelmesine neden olur; eğer bir ICO başarısız olursa veya dolandırıcılık durumu ortaya çıkarsa, yatırımcıların herhangi bir koruması olmaz.

Kripto paralarda Howey Testi’nin uygulanması

SEC, Bitcoin, Ethereum ve diğer mevcut binlerce altcoin’i kategorize etme konusunda zorluk çekmiştir. Birçok kripto para ve token SEC’den ceza almaktan kurtulurken, düzenlemeleri sağlamadığı tespit edilen bazıları ise sıkıntıya girmiştir.

Howey Testi ve Bitcoin

2019’da SEC, en popüler ve değerli kripto para olan Bitcoin’in Howey Testi’ni geçmediğine hükmetmiştir.

Karara göre, Bitcoin yalnızca para yatırımı olması gereğini doğrulayan ilk kriteri karşılıyor. Ancak, Bitcoin’i kontrol eden merkezi bir işletmenin bulunmaması nedeniyle, SEC bunun diğer kriterleri karşılamadığını belirlemiştir.

Howey Testi ve XRP

2020’de SEC, Ripple Labs’a yönelik XRP token’ı için dava açmış ve bunun kaydedilmemiş bir menkul kıymet olduğunu iddia etmiştir.

Birçok durumda, firmalar SEC ile anlaşma yoluna gidebilirken, Ripple bu yüksek profilli davada SEC’e karşı durarak, kurumun Howey Testi uygulama yöntemlerini açıklamasını talep etmiştir. Dava günümüzde hala mahkeme aşamasındadır.

Howey Testi ve Ethereum

Ethereum, 2014 yılındaki ICO ile piyasaya sürüldüğünde, öncelikle merkezi bir biçimde işlem görmesi ve birçok erken yatırımcının değer artışı beklentisiyle ETH alması nedeniyle Howey Testi kapsamında değerlendirilmiştir.

Bu dönem içinde, Ethereum’un ICO’sunun Howey Testi’nin dört unsurunu karşıladığı belirgindi; bu da ETH’nin ilk çıkarıldığı yerde büyük olasılıkla bir menkul kıymet olarak sınıflandırıldığı anlamına geliyordu. Ancak Ethereum, düğümlerin dağılması ve çeşitli paydaşların artmasıyla daha merkeziyetsiz bir yapıya geçtikçe, SEC 2018 civarında tutumunu değiştirmiştir. SEC, Ethereum ağının artık merkezi bir varlığın çabalarına fazla bağımlı olmadığına ve dolayısıyla menkul kıymet olma olasılığının daha düşük olduğunu kabul etmiştir.

Ethereum’un Proof-of-Work’ten (PoW) Proof-of-Stake’e (PoS) geçişi, karmaşıklık katmaktadır. Ağı güvence altına alıp ödüller kazanan doğrulayıcılar, Howey Testi’nin “başkalarının çabaları” kriterine uyuyor gibi görünmektedir ve bu durum Ethereum’un tekrar değerlendirilmesine yol açabilir. Bu değişiklik, SEC’nin merkeziyetsizlik algısının evrimiyle birleştiğinde, Ethereum’un düzenleyici statüsünün gelecekte yeniden gözden geçirilebileceği anlamına gelmektedir.

Howey Testi ve NFT’ler

NFT’ler, yaratıcıların eserlerini ekonomik bir değere dönüştürmesi ve tüketicilerin dijital varlıklarla etkileşimde bulunması için inovatif yollar sunmaktadır. NFT’lerin belirgin bir ekonomik değeri olmasına rağmen, yasal sınıflandırmaları hala belirsizdir. Howey Testi’ne göre, NFT’ler muhtemelen menkul kıymet kriterlerini karşılamadığı görülmektedir; zira yatırım amaçlı değiller, kâr sağlamıyorlar ve merkezi çabalara bağlı değiller.

NFT’ler otomatik olarak menkul kıymet olarak nitelendirilmemekle birlikte, piyasanın dinamik yapısı, özellikle dijital varlık alanının büyümesi ve çeşitlenmesiyle beraber, gelecekte düzenleyici incelemeler ve açıklamalar ön görebilir. Şu aşamada, en yaygın NFT türleri (sanat, koleksiyon ürünleri ve sanal ürünler) menkul kıymet düzenlemesinin kapsamı dışında kalmaya devam edecek gibi görünmektedir.