Lightning Network Nedir ve Nasıl Çalışır?

Lightning Network, kripto para birimlerinin ölçeklenebilirlik sorunlarına yönelik geliştirilmiş zincir dışı bir çözümdür. Bu kavram, 2015 yılında Joseph Poon ve Thaddeus Dryja tarafından ortaya atılmıştır.

Lightning Network Nedir?

Projenin temel amacı, Bitcoin’in ölçeklenebilirlik sorununu çözebilecek bir ödeme protokolü tasarlamakken, Lightning Network (LN) diğer kripto paralar için de uygulanabilir bir yapıdadır.

LN, sadece Bitcoin için değil, başka birçok kripto para birimi için de karşılaşılan zorluklardan dolayı doğmuştur. Şu anda, Bitcoin Blockchain‘i sadece saniyede 2 ila 7 işlem (TPS) gerçekleştirebilmektedir. Kripto para ekosistemi büyüdükçe ve daha fazla kullanıcı ağa katıldıkça, Blockchain üzerindeki işlem sayısı da artmaktadır. Ağın yoğunlaşmasıyla genel performans düşer ve bu durum, Bitcoin’in global dijital para olarak pratik kullanımını olumsuz etkiler. Bu bağlamda, LN, Bitcoin Blockchain’inin ağ yoğunluğunu azaltma çabasının bir parçası olarak geliştirilmiştir.

Lightning Network Nasıl Çalışır?

Lightning Network (LN), Bitcoin blok zinciri üzerine kurulmuş olan zincir dışı bir transfer ağından oluşmaktadır. Sistem, eşler arası (P2P) bir yapı içinde çalışır ve kullanıcıların sorunsuz kripto para işlemleri gerçekleştirebileceği çift yönlü ödeme kanalları oluşturulmasına dayanır.

Taraflar bir ödeme kanalı açmayı kararlaştırdıklarında, cüzdanları arasında para transferi yapabilirler. Yeni bir ödeme kanalı oluşturmanın zincir üzerinde bir işlem gerektirmesi gerekse de, kanal içinde gerçekleşen tüm işlemler zincir dışıdır ve küresel uzlaşma gerektirmez. Böylece, işlemler çok daha düşük ücretlerle ve daha yüksek TPS oranlarıyla gerçekleştirilebilir.

Bir ödeme kanalı açmak için iki tarafın bir multi-sig cüzdan kurması ve buraya biraz fon aktarması gerekmektedir. Multi-sig cüzdanlarda bulunan fonlara, yalnızca her iki tarafın özel anahtarlarına sahip olduklarında erişilebilir. Bu durum, taraflardan birinin diğerinin onayı olmadan cüzdanı kullanamayacağı anlamına gelir.

Örneğin, Ali’nin Lightning Network’ü (LN) Ömer ile Bitcoin değişimi yapmak için kullandığını düşünelim. İlk olarak, multi-sig cüzdanı kullanarak bir ödeme kanalı oluşturacaklardır. Ödeme kanalı, akıllı sözleşme gibi işlev görürken, multi-sig cüzdan ise işlem görecek fonların tutulduğu bir kasa işlevi görür. Ödeme kanalının süresi boyunca, Ali ve Ömer istedikleri kadar zincir dışı işlem gerçekleştirebilir.

Her işlem sonrasında, Ali ve Ömer sahip oldukları token miktarını kaydeden kendi bilanço kopyalarını imzalar ve güncellerler. İşlem tamamlandığında, ödeme kanalını kapatıp nihai bilançoyu Bitcoin ağında yayınlayabilirler. Lightning Network akıllı sözleşmesi, bilançonun son haline göre Bitcoin’lerini almalarını sağlayacaktır.

Özetle, tarafların Bitcoin Blockchain ile yalnızca iki kez etkileşimde bulunmaları gerekmektedir. İlk olarak ödeme kanalını açmak, sonra da kapatmak için; kanal içinde gerçekleşen tüm işlemler, ana zincirle herhangi bir bağlantı olmaksızın gerçekleştirilir.

Ağ Yönlendirmesi

İki taraf arasında doğrudan bir ödeme kanalı olmadığında bile, birbirine bağlı ödeme kanalları aracılığıyla Bitcoin gönderip alabilirler. Bu durum, Ali’nin yeterli bakiyeye sahip bir ağ yolu varsa, Veli’ye doğrudan bir kanal açmak zorunda kalmadan para gönderebileceği anlamına gelir.

Örneğin, Ali’nin Ömer ile açık bir ödeme kanalı varsa ve Ömer’in Veli ile bir kanalı bulunuyorsa, ödemeyi Ali üzerinden gerçekleştirebilirler. Ödeme yönlendirmesi birçok Lightning Network (LN) düğümünü içerebilir, fakat akıllı sözleşme otomatik olarak en kısa yolu bulur.

Lightning Network Avantajları

• LN, ölçeklenebilirlik sorununa zincir dışı bir çözüm sunmayı hedeflemektedir. Başarılı olursa, Bitcoin Blockchain’indeki yoğunluğu azaltabilir.
• Çift yönlü ödeme kanalları kullanarak, Lightning Network (LN) neredeyse anlık işlemler yapılmasını sağlar.
• LN, düşük değerli transferlere izin vererek mikro ödemeler için uygun hale gelebilir. Ayrıca, makineler arasında insan müdahalesine ihtiyaç duymadan gerçekleşen M2M (Makineden Makineye) ekonomisinde otomatik mikro ödemeler uygulamak mümkün olacaktır.
• Lightning Network kullanıcıları, Bitcoin ödünç verme konsepti sayesinde faiz kazanabilir. Ağ için likidite sağladıkları takdirde, ödemenin yapılması sağlanır. Bu durum, bir banka hesabına yapılan mevduat faizine benzer.
• LN, daha küçük boyutlu Bitcoin blokları oluşturup bu blokların sayısını artıracak ve kullanıcıların kendi kendine Bitcoin işlemlerini doğrulamasına olanak verecektir.
• Yıldırım Ağı, daha fazla Bitcoin düğümüne ev sahipliği yapacaktır.

Lightning Network’ün Sınırlamaları

• Ağ üzerindeki katılımcılardan biri çevrimdışı olduğunda, Lightning Network ödemeleri yapılamaz.
• Ağın katılımcıları, fonlarını güvende tutmak için ödeme kanallarını düzenli olarak izlemesi gerekebilir (bu tür riskler, dış kaynaklı izleme hizmetleriyle aşılabilir).
• LN, büyük ödemeler için henüz uygun değildir. Ağ çok sayıda multi-sig cüzdanı içeriyorsa, büyük ödemelerin aracısı olarak yeterli bakiye tutma olasılığı yüksektir.
• Bir ödeme kanalı açmak ve kapatmak, genellikle elle yapılan ve daha yüksek işlem ücretleri gerektiren zincirleme işlemleri içerir.

Lightning Network Anonim mi?

Lightning Network, yüksek düzeyde gizlilik özelliklerine sahip olma potansiyeline sahiptir. Geleneksel Bitcoin işlemlerine kıyasla daha anonim bir işlem yapma imkanı sunar. Bazı işletmeler, toplama ve satma amacıyla düşük maliyetli Lightning node’ları çalıştırırken, LN kullanıcıları bu node’ları tercih edebilir ya da daha yüksek maliyetli, gizlilik odaklı ödeme kanalları seçebilir.

Lightning Network Ne Zaman Kullanılabilecek?

15 Mart 2018’de Lightning Labs, ilk Lightning ana ağ beta sürümü olan Lightning Network Daemon’un 4. büyük sürümünü tanıttı. Bu sürüm, Lightning Network düğümünün tam uygulamasıdır ve şu anda Bitcoin Test Network üzerinde denemektedir. Lnd ile birlikte, c-lightning ve eclair gibi başka uygulamalar da geliştirilmektedir.

Bununla birlikte, her protokol uygulamasının düzenli güncellemeler ve sürekli gelişim gerektirdiğinden, LN için resmi bir lansman tarihi bulunmamaktadır.

Lnd beta sürümünden beri, Lightning Network düğümleri ve ödeme kanallarının sayısında önemli bir artış gözlemlenmiştir. Ocak 2019 itibarıyla Grafana gösterge tablosu 24.300’den fazla ödeme kanalının mevcut olduğunu bildirmektedir.

Düğümlerin ve ödeme kanallarının ortak çalışması, Lightning Network’ü ölçeklenebilirlik sorununu çözme açısından dikkat çekici hale getirmektedir. Beta sürümü birçok teste tabi tutulmuş ve etkinliği henüz kanıtlanmamıştır. Ancak, LN, Bitcoin ve kripto para ekosistemini geliştirme açısından büyük bir potansiyele sahiptir.

Lightning Network Güvenli midir?

Herhangi bir deneysel teknolojide olduğu gibi, zamanla tüm avantajlar ve dezavantajlar açığa çıkacaktır. Aynı şekilde olası güvenlik açıkları da ortaya çıkabilir. Şu anda LN teorik olarak kullanıma uygun durumdadır. İşte bazı potansiyel riskler, saldırı senaryoları ve güvenlik sorunlarına karşı öneriler:

Lightning Network; sağlam bir teorik çerçeve sunmaktadır. Ancak bazen kodlarda hatalar olabileceği için bu önerilere dikkat etmeniz faydalı olacaktır.

• Yazılımı güvenilir bir kaynaktan indirin.
• İnternet bağlantınızı güvence altına alın.
• Bitcoin ödeme kanallarınızda küçük meblağlar bulundurun.
• Zincir işlemleri için yeterince Bitcoin bulundurmağa özen gösterin.