dYdX (DYDX) Nedir?
dYdX, merkeziyetsiz bir alan arayan yatırımcılara, kripto varlıklarından ödün vermeden hızlı ve güvenli bir işlem deneyimi sunmayı hedefleyen bir DEX platformudur.
DYDX, bu platformun yönetimini topluluğa sağlayan token’dır. DYDX, protokolün ortak kontrolünü mümkün kılarken, traderların likidite sağlayıcıları ve ortaklarıyla daha gelişmiş bir sistemde birlikte çalışmasını sağlar.
dYdX nasıl kuruldu?
dYdX, 2017 yılında Uber ve Coinbase için yazılımcı olarak görev yapmış Antonio Julianno’nun çalışmalarıyla hayata geçirilmiştir. Julianno, bu projeyi Ethereum ağı üzerinden yaratmaya karar vermiş ve böylece dYdX’in yolculuğu başlamıştır. Bu projeyi ilginç kılan nokta, “ICO patlaması” sırasında farklı bir yol seçmiş olmasıdır.
Proje hızla gelişmeye başladı ve kısa süre içinde iki milyon dolar yatırım yapan A16Z Crypto yatırım fonunu kendine çekmeyi başardı. Bu ilk yatırım, Julianno’nun protokol üzerinde iyileştirmeler yapmasını ve ekosistemdeki yerini güçlendirmesini sağladı. Böylece dYdX, toplamda 50 milyon dolardan fazla bir yatırım toplayarak büyüme kaydetti.
Ancak dYdX’in tarihi 18 Ağustos 2020’de önemli bir dönüş yaptı. Bu tarihte dYdX, operasyonlarını StarkWare’in ikinci katmanına taşıyarak Ethereum ağına kıyasla daha yüksek hız ve daha düşük ücretler sağlama hedefini güttü. Bu strateji, dYdX’e Aralık 2020’de 60 milyon dolarlık bir TVL ulaştırarak ciddi bir avantaj kazandırdı.
2021’de DeFi patlaması ile birlikte, dYdX geliştiricileri, ilk airdrop’unu gerçekleştirdiği Ağustos ayında dYdX token’ını tanıttılar. Token’ın borsalarda listelenmesi ise 8 Eylül 2021’de başladı.
Token’ın piyasaya sürülmesinin yanı sıra, gerçek anlamda açık pazarlara yönelik bir altyapı oluşturmak amacıyla dYdX Foundation kuruldu. Bu vakıf, merkeziyetsiz yönetişim ile protokolün gelişimi arasında bir köprü kurmayı hedeflemektedir.
dYdX nasıl çalışır?
dYdX, öncelikle güçlü bir kripto para değişimi oluşturmayı amaçlayan bir DeFi protokolüdür. Aslında, aşağıda yer alan ekran görüntüsünde görebileceğiniz gibi dApp arayüzü, merkezi borsalara oldukça benzemektedir.
Kullanıcılar, bu dApp’i sık işlem yaptıkları merkezler olarak hızla benimsemektedirler. Bunun yanı sıra, borsa için gerekli olan tüm araçları sunduğu için kullanıcılar aşağıdaki gibi işlemler gerçekleştirebilmektedir:
- Portföy durumunu özetli bir şekilde görüntüleyebilecekleri bir gösterge paneli.
- Geçmiş işlem kayıtlarını takip edebilecekleri bir alan.
- Açık siparişleri inceleyip, istenirse bunları iptal edebilme imkanı.
- Borsadaki açtıkları pozisyonları gözden geçirebilme.
- dYdX token’larına sahip olanların komisyonlarıyla ilgili detayları yönetebileceği bir bölüm, bu bölüm ayrıca farklı katman düzeylerinde indirimler sunmaktadır.
- Tüm ticaret araçlarını içeren bir işlem arayüzü, gelişmiş emir türleri (Piyasa, Limit, Kâr Al, Takip Eden Durdurma) oluşturma imkanıyla beraber TradingView kullanarak piyasa grafiği oluşturmak için bir ekran sunmaktadır.
StarkNet, dYdX’in ikinci katmanı
Platform, ZK-Rollups teknolojisini kullanan Ethereum’un ikinci katman çözümü olan StarkNet ile işlemesini gerçekleştirir. StarkNet, kullanıcıların Ethereum ile olan tüm ekosistemle birlikte operasyonlarını hızlı ve pratik bir şekilde, gaz ücreti olmadan gerçekleştirmelerini sağlar. Ayrıca, StarkNet’i kullanarak dYdX’in karmaşık bir sistemde çalışmasına olanak tanıyan StarkEx ticaret motoruna erişilebilir.
Bu karma sistem, StarkEx’in merkezi bir sipariş defteri kullanmasına rağmen gözetimsiz bir şekilde işlem yapmasına olanak tanır. Bu durumda, ticaret motoru merkezileşmiş olsa da fonlar her zaman cüzdanınızda kalıyor demektir. Bir işlem tamamlandığında, StarkEx, işlemi StarkNet üzerinden yönetir ve herkesin doğrulayabileceği bir ZK-Rollups kanıtı sunar. dYdX’in akıllı sözleşmeleri, Ethereum üzerinde kaydedilir ve nihayetinde token alışverişi yaparak zincir üzerinde işlem gerçekleştirilir.
StarkNet’in kullanılmasının diğer bir avantajı, komisyonların asgari seviyede tutulmasıdır. Örneğin, bu sistemle yaratıcılar işlem başına %0 komisyon öderken, alıcıların komisyonları %0,15 ile %0,50 arasında değişmektedir; elbette kullanıcı token’lara sahipse bu oranlar değişiklik gösterebilir.
DYDX Token nerelerde kullanılır?
DYDX token’ı, platformun yönetişim token’ıdır. Protokol topluluğunun, Ethereum’daki akıllı sözleşmelerde ve StarkNet’te dağıtılan ikinci katmandaki protokolün gelişimi üzerinde karar verme yetkisi sunar. Ayrıca, DYDX token sahipleri, mevcut varlıklarının büyüklüğüne bağlı olarak işlem ücretlerinde indirimlerden yararlanma fırsatına sahiptir.
dYdX, stake yapmanıza izin veriyor mu?
dYdX, DEX’in çalışmasını sağlamak amacıyla bir staking sistemi sunmaktadır. Bu sistem, DYDX/USDC çiftini kullanır ve likidite sağlayan herkesin protokolün yönetim sisteminde oy kullanma hakkına sahip olması için yönetişim sistemine entegre edilmiştir.
Protokolün yönetimi
dYdX, yönetim forumları aracılığıyla protokoldeki çeşitli iyileştirmeleri tartışmaktadır. Bu öneriler, kökeni dYdX Açıklama İstekleri (DRC’ler) oluşturarak dYdX İyileştirme Teklifleri (DIP’ler) şeklinde sunulmaktadır.
DRC’ler, iyileştirme tekliflerinin başlangıcını oluşturur ve kullanıcılar kendi önerilerini geliştirmek için GitHub’daki şablonu kullanabilir. DRC, yönetim forumunda yayınlandıktan sonra tartışma başlar ve oylamaya sunulur. Onaylandıktan sonra, bu DIP’nin ilk taslağı (“Anlık Görüntü”) oluşur.
Bu makale yatırım tavsiyesi veya önerisi içermemektedir. Her yatırım ve alım satım hareketi risk taşır ve okuyucuların karar verirken kendi araştırmalarını yapmaları gerekmektedir.
